दापोली : आयुर्वेद, होमिओपॅथी, युनानी आणि सिद्ध औषधांचे उत्पादन करणाऱ्या लघुउद्योजकांच्या समस्या सोडविण्यासाठी केंद्र व राज्य सरकारने तातडीने ठोस पावले उचलावीत, अशी मागणी आयुष स्मॉल मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशनच्या पहिल्या राज्यव्यापी अधिवेशनात करण्यात आली. साताऱ्यात झालेल्या या अधिवेशनाला महाराष्ट्राच्या विविध भागांतून सुमारे २०० प्रतिनिधी उपस्थित होते. लघुऔषध उत्पादकांचे अस्तित्व, आयुर्वेदाचे संरक्षण आणि जागतिक स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी आवश्यक धोरणात्मक बदल यांवर अधिवेशनात भर देण्यात आला.
अधिवेशनातील प्रमुख मागण्या
- लघुऔषध उत्पादकांसाठी जाचक नियमांत सुधारणा करावी
आयुर्वेद, होमिओपॅथी, युनानी व सिद्ध औषधांच्या उत्पादनासाठी नियम तयार करताना संबंधित वैद्यकीय पद्धतींची स्वतंत्र तत्त्वे विचारात घ्यावीत.
अॅलोपॅथीचे मापदंड आयुष औषधांवर सरसकट लागू न करता आयुष क्षेत्राच्या वैशिष्ट्यांनुसार नियामक व्यवस्था विकसित करावी.
लघुउद्योगांना नियमांचे पालन करण्यासाठी मार्गदर्शन करणारी उद्योगस्नेही यंत्रणा उभारावी. - ‘इन्स्पेक्टर राज’ऐवजी मार्गदर्शनाला प्राधान्य द्यावे
तपासणी-केंद्रित कार्यपद्धतीऐवजी नियमपालनासाठी प्रशिक्षण व तांत्रिक मार्गदर्शन देणारी व्यवस्था निर्माण करावी.
कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कारवाई करताना प्रामाणिक लघुउद्योजकांना अनावश्यक त्रास होणार नाही, याची काळजी घ्यावी.
लघुऔषध उत्पादकांसाठी सुलभ आणि पारदर्शक प्रशासकीय प्रक्रिया राबवावी. - औषधनिर्मितीसाठी कच्चा माल परवडणाऱ्या दरात उपलब्ध करावा
रसौषधींच्या निर्मितीसाठी आवश्यक पारा, गंधक आणि गुग्गुळ यांसारख्या घटकांची उपलब्धता सुनिश्चित करावी.
या घटकांच्या वाढत्या किमती आणि आयात व वापरावरील निर्बंधांचा लघुउद्योगांवर होणारा परिणाम लक्षात घेऊन व्यवहार्य उपाययोजना कराव्यात.
पारंपरिक आयुर्वेदिक औषधनिर्मितीला बाधा येणार नाही, अशी संतुलित नियामक व्यवस्था तयार करावी. - औषधी वनस्पतींचे संवर्धन व लागवडीला प्रोत्साहन द्यावे
बावची, माका, भुईआवळा आणि द्रोणपुष्पी यांसारख्या औषधी वनस्पतींचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना कराव्यात.
औषधी वनस्पतींची लागवड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन देऊन उत्पादक आणि शेतकरी यांच्यात समन्वय निर्माण करावा.
औषधी वनस्पतींचे महत्त्व लक्षात घेऊन त्यांच्या संवर्धनाला प्राधान्य द्यावे. - आयुर्वेदिक औषधांचे प्रमाणीकरण व्यवहार्य करावे
आयुर्वेदिक औषधांचे प्रमाणीकरण करताना जागतिक मानकांचा विचार करावा; मात्र आयुर्वेदाची मूलभूत तत्त्वे आणि औषधनिर्मितीची पारंपरिक वैशिष्ट्ये जपावीत.
लघुउद्योगांना गुणवत्ता सुधारणा, चाचण्या आणि आवश्यक तांत्रिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी सहाय्य करावे.
जागतिक बाजारपेठेत भारतीय आयुर्वेदिक औषधांना विश्वासार्ह स्थान मिळवून देण्यासाठी धोरणात्मक मदत करावी. - लघुउद्योगांसाठी प्रशिक्षण आणि बाजारपेठेचे सहाय्य द्यावे
उत्पादकांना आधुनिक तंत्रज्ञान, गुणवत्ता व्यवस्थापन आणि नियमपालन यांचे प्रशिक्षण द्यावे.
विक्री व्यवस्था, बाजारपेठेपर्यंत पोहोच आणि निर्यातीच्या संधी वाढविण्यासाठी सहाय्य करावे.
ग्रामीण भागातील लघुउद्योगांच्या माध्यमातून रोजगारनिर्मितीला चालना द्यावी. - सरकार आणि लघुउद्योजकांमध्ये समन्वय साधावा
आयुष क्षेत्रातील लघुऔषध उत्पादकांच्या समस्या ऐकण्यासाठी नियमित संवादव्यवस्था निर्माण करावी.
उद्योगांच्या अडचणींवर तातडीने उपाययोजना करण्यासाठी संबंधित विभागांनी समन्वयाने काम करावे.
लघुउद्योगांचे अस्तित्व टिकविण्यासाठी तात्कालिक तसेच दीर्घकालीन धोरण आखावे.
सामूहिक प्रयत्नांतून आयुष क्षेत्र सक्षम करण्याचा निर्धार
अधिवेशनात लघुउद्योगांसमोरील वाढती आव्हाने आणि आयुर्वेदाच्या भवितव्याबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. या प्रश्नांवर केंद्र व राज्य सरकारने गांभीर्याने लक्ष देऊन आवश्यक धोरणात्मक सुधारणा कराव्यात, असे आवाहन असोसिएशनचे अध्यक्ष दीपक महाजन यांनी केले.
‘एकमेका साहाय्य करू, अवघे होऊ समृद्ध’ या ब्रीदवाक्यानुसार सर्व लघुऔषध उत्पादकांनी परस्पर सहकार्याने काम करून उद्योगांचे अस्तित्व टिकवावे, गुणवत्ता वाढवावी आणि भारतीय आयुर्वेदाला जागतिक स्तरावर प्रतिष्ठा मिळवून द्यावी, असा निर्धार अधिवेशनात व्यक्त करण्यात आला.
